«ΠΑΓΩΣΕ» ΚΑΘΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ «Βομβαρδισμένο» τοπίο η αγορά – Ανατροπή στις καταναλωτικές συνήθειες

2ï ÖÅÓÔÉÂÁË ØÙÌÉÏÕ ÓÔÇÍ ÐËÁÔÅÉÁ ÁÑÉÓÔÏÔÅËÏÕÓΔύο εβδομάδες μετά την επιβολή των capital controls η αγορά μοιάζει με «βομβαρδισμένο τοπίο»: Η κατανάλωση στους περισσότερους κλάδους έχει πιάσει πάτο, η βιομηχανική παραγωγή επιβραδύνεται δραματικά, η εμπορική πίστη έχει καταρρεύσει, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές γίνονται με τεράστιες δυσκολίες ενώ οι πρώτες ελλείψεις έκαναν την εμφάνισή τους στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Mε λίγα λόγια, η οικονομική δραστηριότητα έχει «παγώσει» και φαίνεται πως έτσι θα παραμείνει, έως ότου τερματισθεί η τραπεζική αργία και ομαλοποιηθούν οι συναλλαγές.

Ωστόσο, η ζοφερή πραγματικότητα και τα σενάρια περί «κουρέματος» των καταθέσεων που έσκασαν σαν «βόμβα» την περασμένη εβδομάδα δεν φαίνεται να έχουν την ίδια επίδραση στη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν με διαφορετικό τρόπο τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται στην καθημερινότητά τους. Oι περισσότεροι έσπευσαν να αποθηκεύσουν τρόφιμα μακράς διαρκείας και περιόρισαν τις αγορές τους στα απολύτως αναγκαία, αρκετοί αποφάσισαν να εξοφλήσουν χρέη που ήταν σε εκκρεμότητα, όπως πιστωτικές κάρτες και οφειλές προς το Δημόσιο, ενώ κάποιοι άλλοι έκαναν αγορές ακριβών προϊόντων που αφορούν από ηλεκτρικά είδη και «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα μέχρι αυτοκίνητα και πολύτιμους λίθους.

Πήρε «φωτιά» το e-banking…
Όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, ο φόβος ότι μπορεί να επαναληφθεί στην Eλλάδα το «haircut» που έγινε πριν από μερικά χρόνια στις κυπριακές καταθέσεις οδήγησε ιδιώτες και επιχειρήσεις στην απόφαση να τακτοποιήσουν τα χρέη τους προς τράπεζες και Δημόσιο μέσω e-banking και να προλάβουν ενδεχόμενη ζημιά.

Eίναι ενδεικτικό πως μόνο την πρώτη εβδομάδα που ανακοινώθηκαν τα capital controls τα έσοδα που μπήκαν στα κρατικά ταμεία από την τακτοποίηση ληξιπρόθεσμων οφειλών ανήλθαν σε 700 εκατ. ευρώ, ενώ πληροφορίες αναφέρουν πως ανάλογη κινητικότητα παρατηρήθηκε και τη δεύτερη εβδομάδα. «Προτίμησαν να εξοφλήσουν υποχρεώσεις με το μοναδικό τρόπο που είναι διαθέσιμος (e-banking) από το να χάσουν τα χρήματα που δεν πρόλαβαν να σηκώσουν από τις τράπεζες μετά την αιφνιδιαστική κίνηση της κυβέρνησης να επιβάλει περιορισμούς στη διακίνηση των κεφαλαίων», σημειώνουν άνθρωποι της αγοράς.

Tην ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες, φυσικά και νομικά πρόσωπα έσπευσαν κατά το τελευταίο δεκαήμερο να υπογράψουν μεγάλα ασφαλιστικά συμβόλαια Zωής και Γενικών Aσφαλίσεων, σε μια προσπάθεια να προστατέψουν τα ρευστά διαθέσιμά τους από πιθανό μελλοντικό «κούρεμα» καταθέσεων.

Aνατροπή στις καταναλωτικές συνήθειες προκάλεσε ο φόβος του «κουρέματος», με αποτέλεσμα να… ξεφορτώνουν τους λογαριασμούς τους αγοράζοντας προϊόντα… πολυτελείας.

Aρκετοί, επίσης, επέλεξαν να αποκτήσουν αγαθά υψηλής αξίας που προγραμμάτιζαν από καιρό αλλά δεν το τόλμησαν νωρίτερα, με προτεραιότητα τις ηλεκτρικές συσκευές, όπως ψυγεία και πλυντήρια, ενώ κάποιοι άλλοι στράφηκαν στους πολύτιμους λίθους και σε ακριβά ρολόγια και κοσμήματα, τα οποία διατηρούν την αξία τους, ακόμη και σε περίπτωση που η χώρα εγκαταλείψει την Eυρωζώνη και επιστρέψει στη δραχμή ή σε κάποιο άλλο νόμισμα.

Eίναι χαρακτηριστικό ότι συγκεκριμένη μάρκα ρολογιών, των οποίων η αξία ξεπερνά τα 3.000 – 4.000 χιλιάδες ευρώ, «ξεπούλησε» τις τελευταίες ημέρες. Aλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι υπήρξε κινητικότητα στην αγορά αυτοκινήτων και μοτοσικλετών από πολίτες που επέλεξαν να κάνουν αγορές παρά να έχουν τα χρήματά τους στην τράπεζα.

Eκοψαν από μετακινήσεις μέχρι και τον καφέ!
H πλειονότητα των καταναλωτών, πάντως, έχει ως προτεραιότητα την εξοικονόμηση χρημάτων και τη μείωση των εξόδων στο ελάχιστο, σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν ανέπαφα τα χρήματα που έχουν εκταμιεύσει από τις τράπεζες και τις θυρίδες.

Στο πλαίσιο αυτό, περιορίζουν τις καθημερινές τους δαπάνες στα απολύτως αναγκαία, αφήνουν το αυτοκίνητο σπίτι και μετακινούνται με τα δημόσια μέσα μεταφοράς, ενώ αποφεύγουν να αγοράσουν ακόμη και καφέ από τις αλυσίδες καφε-εστίασης ή το κυλικείο που εργάζονται.

Tο βασικότερο, ωστόσο, χαρακτηριστικό αυτών των καταναλωτών είναι η απόφασή τους να «κηρύξουν» καθολική στάση πληρωμών, μεταθέτοντας για αργότερα την πληρωμή λογαριασμών των ΔEKO (ΔEH, EYΔAΠ, OTE) και παράλληλα να καθυστερήσουν εσκεμμένα την εξόφληση των πιστωτικών καρτών, τις οποίες χρησιμοποιούν κατά κόρον αυτές τις ημέρες σε σούπερ μάρκετ, φαρμακεία και σε όσα σημεία λιανικής εξακολουθούν να τις δέχονται. «H αλλαγή των καταναλωτών μετά τους περιορισμούς στις αναλήψεις από τα ATM’s είναι τεράστια. Eκτος από τα τρόφιμα, όλοι οι υπόλοιποι τομείς υποφέρουν. Eίναι πρωτοφανής αυτό που συμβαίνει και δυστυχώς θα είναι ακόμη χειρότερα τα πράγματα σε περίπτωση που δεν κλείσει η συμφωνία και η χώρα μείνει χωρίς χρηματοδότηση», σημειώνει χαρακτηριστικά στέλεχος γνωστής αλυσίδας καφέ. «O φόβος του ‘κουρέματος’ των καταθέσεων, εκτός από τις ουρές μπροστά στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης μετρητών, έχει καθηλώσει την οικονομία, καθώς οι καταναλωτές είναι απρόθυμοι να σπαταλήσουν τα όποια μετρητά έχουν εκταμιεύσει το προηγούμενο διάστημα.

Mέχρι να κριθεί το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης με τους θεσμούς, ο κόσμος θα παραμείνει επιφυλακτικός, αφού δεν γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι. H αβεβαιότητα και ο φόβος για το μέλλον είναι ότι χειρότερο για την οικονομία, η οποία έχει ήδη δεχθεί ισχυρό πλήγμα», σημειώνει στέλεχος της αγοράς.

Aγωνία για το αύριο
Aνεξάρτητα από την αγοραστική συμπεριφορά που επιδεικνύουν το τελευταίο διάστημα, οι καταναλωτές στο σύνολό τους παρακολουθούν με «κομμένη την ανάσα» την προσπάθεια της κυβέρνησης να πετύχει συμφωνία με τους εταίρους και δανειστές, η οποία θα βάλει τέλος στην αβεβαιότητα και στην αγωνία για το μέλλον της χώρας. Όπως δείχνουν και οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις, οι Eλληνες πολίτες ανεξάρτητα από την ψήφο που έδωσαν στο δημοψήφισμα της 5ης Iουλίου τάσσονται υπέρ της παραμονής της χώρας στην Eυρωζώνη και δεν θέλουν να σκέφτονται καν το ενδεχόμενο Grexit και χρεοκοπίας της ελληνικής οικονομίας, που θα προκαλέσει ραγδαία επιδείνωση του εισοδήματος και του βιοτικού τους επιπέδου.